اسکن استخوان سرطانی | راهنمای تشخیص و پیگیری سرطان

آخرین بروزرسانی: ژوئن 27, 2026 | مرکز سنجش تراکم استخوان تهران

سرطان یکی از بیماری‌هایی است که در صورت گسترش به استخوان‌ها، تشخیص زودهنگام نقش حیاتی در روند درمان دارد. اسکن استخوان سرطانی یکی از دقیق‌ترین روش‌هایی است که پزشکان برای بررسی وضعیت استخوان‌ها در بیماران سرطانی استفاده می‌کنند. این روش می‌تواند ضایعات استخوانی را ماه‌ها زودتر از سایر روش‌های تصویربرداری شناسایی کند و اطلاعات ارزشمندی درباره گسترش سرطان و پاسخ به درمان در اختیار پزشک بگذارد.

در این مقاله همه چیز درباره اسکن استخوان سرطانی، از نحوه انجام تا خواندن جواب و پیگیری درمان را به زبان ساده توضیح داده‌ایم.

تشخیص اسکن استخوان سرطانی

تشخیص اسکن استخوان سرطانی یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین مراحل در مسیر درمان سرطان است. وقتی پزشک نتایج اسکن را بررسی می‌کند، در واقع دارد نقشه‌ای از فعالیت استخوان‌های بدن را می‌خواند. این نقشه به او می‌گوید کدام نواحی رفتار غیرطبیعی دارند.

متخصص طب هسته‌ای با دقت تصاویر را بررسی می‌کند و الگوی توزیع ماده رادیواکتیو را در سراسر اسکلت ارزیابی می‌کند. او نه فقط به نقاط مشکوک نگاه می‌کند، بلکه کل تصویر را با هم می‌سنجد؛ چون گاهی یک نقطه به تنهایی معنایی ندارد اما در کنار نقاط دیگر، تصویر کامل‌تری از وضعیت بیمار نشان می‌دهد.

عکس اسکن استخوان سالم

در اسکن استخوان سالم، ماده رادیواکتیو به‌طور یکنواخت و متقارن در سراسر اسکلت توزیع شده است. هیچ نقطه روشن یا تاریک غیرطبیعی دیده نمی‌شود و تصویر کل بدن یک الگوی منظم و متعادل دارد.

عکس اسکن استخوان سرطانی

در اسکن استخوان سرطانی، نواحی درگیر به شکل نقاط روشن‌تر دیده می‌شوند. این نقاط نشان می‌دهند که در آن ناحیه فعالیت غیرطبیعی وجود دارد که می‌تواند نشانه‌ای از تغییرات سرطانی در بافت استخوان باشد.

اسکن استخوان تمام بدن برای چیست

اسکن استخوان کل بدن یک روش تصویربرداری هسته‌ای است که در یک نشست، تمام اسکلت را از سر تا پا بررسی می‌کند. این یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های این روش است؛ پزشک در یک تصویر می‌تواند همه استخوان‌های بدن را با هم ببیند و مقایسه کند.

این اسکن معمولاً در این موارد تجویز می‌شود:

بررسی گسترش سرطان: وقتی پزشک می‌خواهد بداند آیا سرطان به استخوان‌های دیگر سرایت کرده یا نه. مثلاً در بیمار مبتلا به سرطان پستان یا پروستات، اسکن استخوان کل بدن نشان می‌دهد آیا متاستاز استخوان اتفاق افتاده یا خیر.

پیگیری درمان: بعد از شیمی‌درمانی یا رادیوتراپی، پزشک با اسکن کل بدن می‌بیند درمان چقدر موثر بوده و آیا نواحی درگیر کوچک‌تر شده‌اند.

تشخیص اولیه: در مواردی که درد استخوانی در چند ناحیه همزمان وجود دارد، اسکن کل بدن سریع‌ترین راه برای پیدا کردن منشأ مشکل است.

غربالگری: برای بیمارانی که سابقه سرطان دارند، اسکن استخوان تمام بدن یک ابزار مهم در پیگیری منظم است.

چرا استخوان‌ها در سرطان آسیب‌پذیرند؟

استخوان‌ها یک بافت زنده و پویا هستند، نه ساختارهایی ثابت و بی‌جان. داخل استخوان‌های بزرگ، مغز استخوان قرار دارد که خونرسانی بسیار غنی دارد. همین غنای خونی، استخوان را به مقصدی جذاب برای سلول‌های سرطانی در حال گسترش تبدیل می‌کند.

سلول‌های سرطانی از طریق جریان خون حرکت می‌کنند و دنبال جایی می‌گردند که بتوانند در آن مستقر شوند و رشد کنند. استخوان به دلایل زیر این شرایط را دارد:

خونرسانی غنی: سلول‌های سرطانی برای رشد به اکسیژن و مواد غذایی نیاز دارند. مغز استخوان این را به وفور دارد.

محیط مناسب برای رشد: استخوان موادی ترشح می‌کند که ناخواسته رشد سلول‌های سرطانی را تحریک می‌کند.

ضعف سیستم دفاعی: در برخی بیماران، سیستم ایمنی توان کافی برای مقابله با سلول‌های مهاجم را ندارد.

نکته مهم اینکه وقتی سرطان به استخوان می‌رسد، بافت طبیعی را تخریب می‌کند و جای خود را می‌گیرد. این تخریب است که باعث درد، شکستگی و تغییراتی می‌شود که در اسکن هسته‌ ای قابل مشاهده است.

چه زمانی پزشک اسکن استخوان تجویز می‌کند؟

پزشک معمولاً اسکن استخوان را در شرایطی تجویز می‌کند که نگران وضعیت استخوان‌های بیمار است. این نگرانی می‌تواند از علائم بالینی، نتایج آزمایش خون، یا سابقه بیماری بیمار ناشی شود.

درد استخوانی مداوم: دردی که با استراحت کم نمی‌شود، خصوصاً اگر شبانه بدتر باشد، یکی از مهم‌ترین دلایل تجویز این اسکن است.

سابقه سرطان: بیمارانی که قبلاً سرطان داشته‌اند، برای پیگیری منظم و اطمینان از عدم گسترش بیماری به اسکن نیاز دارند.

شکستگی غیرمنتظره: وقتی استخوانی بدون ضربه جدی می‌شکند، پزشک باید بداند آیا ضعف استخوان دلیل پزشکی دارد.

افزایش کلسیم خون: بالا رفتن ناگهانی کلسیم در آزمایش خون گاهی نشانه‌ای از درگیری استخوان است.

مرحله‌بندی سرطان: قبل از شروع درمان، پزشک می‌خواهد بداند بیماری تا کجا پیشرفته. این اسکن کمک می‌کند برنامه درمانی دقیق‌تری طراحی شود.

کدام سرطان‌ها بیشتر به استخوان سرایت می کند ؟

همه سرطان‌ها به یک اندازه به استخوان نمی‌رسند. برخی از آن‌ها تمایل ذاتی به گسترش در بافت استخوان دارند و شناختن آن‌ها برای پیگیری به‌موقع مهم است.

مالتیپل میلوما با بقیه سرطان‌های این جدول فرق اساسی دارد. سایر سرطان‌ها از یک عضو دیگر مثل پستان یا ریه شروع می‌شوند و بعد به استخوان می‌رسند. اما مالتیپل میلوما از همان ابتدا داخل مغز استخوان شروع می‌شود و استخوان را از درون تخریب می‌کند. به همین دلیل در تصویر اسکن هسته‌ ای، الگوی متفاوتی نسبت به بقیه نشان می‌دهد و گاهی تشخیص آن نیاز به روش‌های تکمیلی دارد.

نکته مهم اینکه سرایت سرطان به استخوان پایان راه نیست. امروزه روش‌های درمانی موثری برای کنترل این وضعیت وجود دارد.

تفاوت اسکن استخوان سرطان اولیه و متاستاز

برای فهمیدن این تفاوت، اول باید بدانیم این دو چه فرقی با هم دارند:

سرطان اولیه استخوان: سرطانی که از خود استخوان شروع می‌شود. مثل استئوسارکوم که معمولاً در نوجوانان و جوانان دیده می‌شود.

متاستاز استخوان: سرطانی که از جای دیگری مثل پستان یا ریه شروع شده و به استخوان رسیده است.

اسکن استخوان می‌تواند دردهای استخوانی را که علت آن‌ها مشخص نیست شناسایی کند، زیرا هرگونه تغییر در فعالیت استخوان با ماده رادیواکتیو در تصویر نمایان می‌شود.

به نقل از سایت: mayoclinic.org

انواع روش‌های اسکن استخوان

برای بررسی استخوان‌ها چند روش مختلف وجود دارد. هر کدام اطلاعات متفاوتی به پزشک می‌دهند و انتخاب بین آن‌ها بستگی به وضعیت بیمار و هدف از اسکن دارد.

✔️اسکن استخوان معمولی (اسکینتی‌گرافی):رایج‌ترین روشی است که اکثر بیماران با آن آشنا هستند. یک ماده رادیواکتیو به رگ تزریق می‌شود و بعد از ۲ تا ۴ ساعت که ماده به استخوان‌ها رسید، دوربین مخصوص تصویر کامل اسکلت را از سر تا پا می‌گیرد. مزیت اصلی‌اش اینه که در یک نشست کل بدن را بررسی می‌کند و هزینه کمتری نسبت به سایر روش‌ها دارد.

✔️SPECT اسکن:نسخه پیشرفته‌تر اسکن معمولی است. اسکن معمولی تصویر دوبعدی می‌دهد اما SPECT تصویر سه‌بعدی تولید می‌کند و جزئیات بیشتری نشان می‌دهد. وقتی پزشک می‌خواهد یک ناحیه مشکوک را دقیق‌تر بررسی کند، معمولاً این روش را انتخاب می‌کند.

✔️PET اسکن:پیشرفته‌ترین روش تصویربرداری است. سلول‌های سرطانی قند بیشتری نسبت به سلول‌های سالم مصرف می‌کنند و PET اسکن دقیقاً همین تفاوت را نشان می‌دهد. دقت بالاتری دارد اما هزینه‌اش هم بیشتر است و در همه مراکز در دسترس نیست.

✔️MRI استخوان :برخلاف سه روش قبلی هیچ تشعشعی ندارد. جزئیات داخل استخوان و بافت‌های اطراف آن را با دقت بالا نشان می‌دهد. برای بررسی فشار روی اعصاب یا آسیب بافت نرم اطراف استخوان بهترین انتخاب است.

مقایسه اسکن استخوان با سایر روش‌های تصویربرداری

وقتی پزشک می‌خواهد مشکلی در استخوان‌ها پیدا کند، روش‌های مختلفی برای تصویربرداری وجود دارد. هر کدام از این روش‌ها به شکل متفاوتی کار می‌کنند و اطلاعات متفاوتی می‌دهند.

اسکن استخوان با بقیه فرق دارد، به جای اینکه فقط شکل و ساختار استخوان را نشان دهد، نشان می‌دهد که استخوان چطور کار می‌کند. به همین دلیل می‌تواند مشکلات را خیلی زودتر، گاهی ماه‌ها قبل از روش‌های دیگر تشخیص دهد. البته هر روش جای خودش را دارد و پزشک بسته به نوع مشکل، بهترین گزینه را انتخاب می‌کند.

اسکن استخوان، رادیوگرافی و سی‌تی اسکن

اسکن استخوان، ام‌ آر‌ آی و پت اسکن

خواندن جواب اسکن هسته ای استخوان

نتیجه اسکن هسته‌ ای استخوان توسط پزشک متخصص پزشکی هسته‌ای خوانده و تفسیر می‌شود. برای اینکه بتوانید گزارش خود را بهتر بفهمید، آشنایی با اصطلاحات رایج کمک زیادی می‌کند. در این اسکن، ماده رادیواکتیو تزریق شده در نقاطی که استخوان فعالیت بیشتری دارد جمع می‌شود. این نقاط روی تصویر به صورت لکه‌های تیره‌تر یا روشن‌تر دیده می‌شوند.

اصطلاحات رایج در گزارش

Hot Spot یا افزایش جذب: یعنی ماده رادیواکتیو در یک نقطه بیشتر از حد معمول جمع شده است. این اتفاق زمانی می‌افتد که استخوان در آن ناحیه فعالیت بیشتری دارد؛ مثلاً به خاطر شکستگی، عفونت، التهاب یا رشد تومور. دیدن Hot Spot لزوماً به معنای بیماری خطرناک نیست و باید با توجه به شرایط بیمار تفسیر شود.

Cold Spot یا کاهش جذب: یعنی ماده رادیواکتیو در آن نقطه کمتر از حد معمول جمع شده است. این حالت نشان می‌دهد که خون‌رسانی یا فعالیت استخوان در آن ناحیه کاهش یافته؛ ممکن است نشانه نوع خاصی از تومور، سکته استخوانی یا نکروز باشد و نسبت به Hot Spot کمتر شایع است.

Focal Uptake: یعنی جذب ماده رادیواکتیو فقط در یک نقطه کوچک و محدود متمرکز شده است. این حالت معمولاً نشانه یک مشکل موضعی مانند شکستگی، ضایعه یا تومور در همان نقطه است و پزشک را به بررسی دقیق‌تر آن ناحیه هدایت می‌کند.

Diffuse Uptake: یعنی جذب ماده رادیواکتیو در یک ناحیه بزرگ یا حتی سراسر یک استخوان پخش شده است. برخلاف Focal Uptake که موضعی است، اینجا یک ناحیه وسیع درگیر است؛ مثلاً در بیماری پاژه یا آرتروز گسترده این حالت دیده می‌شود.

Normal Scan: یعنی توزیع ماده رادیواکتیو در سراسر اسکلت کاملاً یکنواخت و طبیعی است و هیچ نقطه غیرعادی دیده نمی‌شود. اسکن طبیعی معمولاً نشانه خوبی است، هرچند در موارد نادر ممکن است برخی بیماری‌ها در مراحل خیلی اولیه هنوز قابل تشخیص نباشند.

Abnormal Scan: یعنی یک یا چند نقطه با جذب غیرعادی در اسکن وجود دارد. پزشک با توجه به تعداد، محل و شکل این نقاط و همچنین سابقه بیماری، تصمیم می‌گیرد که آیا نیاز به بررسی بیشتر است یا نه.

Multiple Lesions یعنی چند ضایعه یا نقطه غیرعادی به طور همزمان در نقاط مختلف اسکلت دیده می‌شود. این حالت در بیماران سرطانی که متاستاز به استخوان داده‌اند شایع‌تر است، اما می‌تواند دلایل دیگری مانند آرتروز چندمفصلی هم داشته باشد.

Superscan: یعنی جذب ماده رادیواکتیو در تقریباً تمام اسکلت بسیار بالاست به طوری که کلیه‌ها در تصویر دیده نمی‌شوند. این حالت نادر است و معمولاً نشانه متاستاز بسیار گسترده به استخوان یا بیماری‌های متابولیک شدید مانند هایپرپاراتیروئیدیسم است.

Metabolic Activity: اصطلاحی است که میزان سوخت‌وساز و فعالیت بیولوژیک استخوان در ناحیه مورد نظر را توصیف می‌کند. هر چه فعالیت متابولیک بیشتر باشد، ماده رادیواکتیو بیشتری جذب می‌شود و نقطه روشن‌تری در تصویر دیده می‌شود.

Osteoblastic Activity: یعنی سلول‌های سازنده استخوان در آن ناحیه بیش از حد فعال هستند. این فعالیت بالا باعث جذب زیاد ماده رادیواکتیو می‌شود و معمولاً در شکستگی در حال ترمیم، عفونت یا متاستاز دیده می‌شود.

علل رایج Hot Spot:شکستگی‌ها حتی اگر قدیمی یا خیلی کوچک باشند می‌توانند جذب بالا نشان دهند. عفونت استخوان، آرتروز، متاستاز استخوانی در بیماران سرطانی، تومور اولیه استخوان و بیماری پاژه از دیگر دلایل رایج هستند.

پزشک نتیجه اسکن را همیشه در کنار علائم بالینی، سابقه بیماری و سایر آزمایش‌ها تفسیر می‌کند. در صورت مشکوک بودن نتیجه، معمولاً MRI یا CT Scan تکمیلی درخواست می‌شود.

بیشتر بدانید: تفسیر جواب اسکن استخوان | علت نقاط سیاه و روشن در اسکن

آیا اسکن استخوان سرطان را قطعی تشخیص می دهد؟

خیر، اسکن استخوان به تنهایی نمی‌تواند سرطان را قطعی تشخیص دهد. اسکن استخوان فقط نشان می‌دهد که در کدام نقاط استخوان فعالیت بیشتری وجود دارد. مشکل اینجاست که بیماری‌های مختلفی می‌توانند همین تصویر را بدهند. یک نقطه روشن در اسکن ممکن است سرطان باشد، یا ممکن است فقط یک شکستگی قدیمی یا التهاب ساده باشد.

چه عواملی غیر از سرطان می‌توانند اسکن را غیرطبیعی نشان دهند؟

شکستگی‌های قدیمی یا جدید، حتی اگر بیمار از آن‌ها خبر نداشته باشد، می‌توانند نقطه روشن ایجاد کنند. عفونت استخوان نیز همین تصویر را می‌دهد. آرتروز و التهاب مفاصل، بیماری پاژه، جراحی‌های قبلی و حتی محل تزریق آمپول هم می‌توانند باعث جذب بالا در اسکن شوند.

اسکن هسته ای استخوان یک ابزار غربالگری است، نه تشخیص قطعی

کار اسکن استخوان این است که نشان دهد در کدام نقطه تغییری هست که باید بیشتر بررسی شود. پزشک بعد از دیدن اسکن، معمولاً آزمایش‌های تکمیلی مثل MRI، CT Scan یا بیوپسی درخواست می‌کند تا مشخص شود آن نقطه دقیقاً چیست.

چه زمانی اسکن استخوان به سرطان مشکوک‌تر است؟

گر چند نقطه غیرطبیعی در نقاط مختلف اسکلت به طور همزمان دیده شود، احتمال متاستاز بیشتر است. همچنین اگر بیمار سابقه سرطان داشته باشد و اسکن چند کانون جدید نشان دهد، پزشک جدی‌تر پیگیری می‌کند. اما حتی در این حالت هم بدون بیوپسی نمی‌توان حکم قطعی داد.

اسکن استخوان یک قدم مهم در مسیر تشخیص است، اما آخرین قدم نیست. تشخیص قطعی سرطان استخوان فقط با بیوپسی یعنی نمونه‌برداری از بافت امکان‌پذیر است. پس اگر نتیجه اسکن غیرطبیعی بود، نگران نشوید و منتظر نظر پزشک و آزمایش‌های تکمیلی بمانید.

اگر جواب اسکن استخوان مشکوک باشد چه کنیم؟

دیدن کلمه «مشکوک» یا «غیرطبیعی» در جواب اسکن استخوان می‌تواند نگران‌کننده باشد، اما مهم است بدانید که این نتیجه به تنهایی به معنای بیماری خطرناک نیست. قدم‌های مشخصی وجود دارد که باید طی شود تا پزشک بتواند تصویر کاملی از وضعیت شما داشته باشد.

اول نتیجه را نزد پزشک متخصص ببرید:جواب اسکن را حتماً نزد پزشکی ببرید که اسکن را درخواست داده یا متخصص پزشکی هسته‌ای است. تفسیر اسکن بدون دانستن سابقه بیماری، علائم و آزمایش‌های قبلی بیمار ممکن نیست.

دوم آزمایش‌های تکمیلی:پزشک بسته به محل و نوع یافته مشکوک، یک یا چند آزمایش تکمیلی درخواست می‌کند. MRI دقیق‌ترین روش برای بررسی بافت نرم و مغز استخوان است و معمولاً اولین انتخاب پزشک برای بررسی بیشتر است. CT Scan جزئیات دقیق ساختار استخوان را نشان می‌دهد و برای برنامه‌ریزی مراحل بعدی مفید است.

آزمایش خون مثل بررسی نشانگرهای تومور، کلسیم، فسفر و آنزیم‌های استخوانی می‌تواند اطلاعات مهمی بدهد. در برخی موارد پزشک PET Scan درخواست می‌کند تا ببیند آیا ناحیه مشکوک فعالیت متابولیک بالایی دارد یا نه.

سوم بیوپسی در صورت نیاز:اگر آزمایش‌های تکمیلی هنوز سوال‌برانگیز باشند، پزشک بیوپسی یعنی نمونه‌برداری از بافت استخوان را پیشنهاد می‌دهد. بیوپسی تنها روشی است که می‌تواند به طور قطعی مشخص کند آن ناحیه سرطانی است یا خیر. این کار معمولاً توسط جراح ارتوپد یا رادیولوژیست با هدایت CT Scan انجام می‌شود.

چهارم پیگیری منظم:در برخی موارد که یافته مشکوک خیلی کوچک است یا احتمال خوش‌خیم بودن آن زیاد است، پزشک ممکن است پیگیری با اسکن مجدد بعد از چند ماه را توصیه کند تا ببیند آیا تغییری ایجاد شده یا نه.

نگرانی و استرس کاملاً طبیعی است، اما بدانید که اکثر یافته‌های مشکوک در اسکن استخوان در نهایت دلایل خوش‌خیمی مثل شکستگی قدیمی، آرتروز یا التهاب دارند. آرامش خود را حفظ کنید و مراحل را با پزشک خود پیش ببرید.

عوارض اسکن هسته ای استخوان

اسکن هسته‌ ای استخوان یکی از روش‌های تصویربرداری با ایمنی بالاست و اکثر بیماران هیچ عارضه‌ای از آن تجربه نمی‌کنند. ماده رادیواکتیو تزریق شده مقدار بسیار کمی دارد و در عرض چند ساعت تا یک روز از طریق ادرار از بدن خارج می‌شود. با این حال مثل هر روش پزشکی دیگری، ممکن است در موارد نادر عوارضی ایجاد شود.

عوارض شایع:

واکنش در محل تزریق: سوزش، قرمزی یا کمی درد در محل تزریق ماده رادیواکتیو که معمولاً چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد.

احساس ناراحتی از دراز کشیدن طولانی: چون بیمار باید چند دقیقه بی‌حرکت بماند، ممکن است کمی احساس درد یا خستگی در کمر و مفاصل داشته باشد.

نیاز مکرر به دستشویی: بعد از اسکن باید مقدار زیادی آب نوشید تا ماده رادیواکتیو سریع‌تر از بدن خارج شود، به همین دلیل در ساعات اول تعداد دفعات ادرار بیشتر می‌شود.

واکنش آلرژیک: در موارد بسیار نادر ممکن است بیمار به ماده رادیواکتیو حساسیت نشان دهد؛ علائمی مثل کهیر، خارش یا تورم صورت می‌تواند ظاهر شود که تیم پزشکی آن را سریع درمان می‌کند.

سرگیجه یا حالت تهوع خفیف: برخی بیماران بعد از تزریق کمی احساس سرگیجه یا ناراحتی معده دارند که معمولاً زودگذر است.

اضطراب و کلاستروفوبیا: بعضی افراد در حین اسکن به دلیل نزدیک بودن دستگاه به بدن دچار اضطراب می‌شوند.

اسکن هسته‌ای استخوان برای خانم‌های باردار و شیرده توصیه نمی‌شود چون ماده رادیواکتیو می‌تواند به جنین یا نوزاد آسیب برساند. همچنین بعد از اسکن بهتر است چند ساعت از نزدیک شدن طولانی به کودکان و زنان باردار خودداری شود تا پرتوگیری آن‌ها به حداقل برسد.

نقش اسکن استخوان در پیگیری درمان سرطان

وقتی بیماری سرطان دارد و تحت درمان است، پزشک باید بداند که درمان چقدر موثر بوده و آیا سرطان گسترش پیدا کرده یا نه. اسکن استخوان یکی از ابزارهای مهمی است که در این مسیر به پزشک کمک می‌کند.

بررسی پاسخ به درمان:بعد از شیمی‌ درمانی، هورمون‌ درمانی یا پرتو درمانی، پزشک با مقایسه اسکن قبل و بعد از درمان می‌تواند ببیند که آیا ضایعات استخوانی کوچک‌تر شده‌اند، بدون تغییر مانده‌اند یا بزرگ‌تر شده‌اند. این مقایسه کمک می‌کند که پزشک در صورت نیاز درمان را تغییر دهد یا تقویت کند.

تشخیص متاستاز جدید:سرطان‌هایی مثل سرطان پستان، پروستات، ریه و کلیه تمایل زیادی به گسترش به استخوان دارند. اسکن استخوان می‌تواند در یک نوبت کل اسکلت را بررسی کند و متاستازهای جدید را حتی قبل از اینکه علائمی مثل درد ایجاد کنند، شناسایی کند.

پیگیری بعد از پایان درمان:حتی بعد از پایان درمان و بهبودی، پزشک ممکن است در فواصل زمانی مشخص اسکن استخوان درخواست کند تا از عود نکردن سرطان مطمئن شود. این پیگیری به خصوص در سال‌های اول بعد از درمان اهمیت زیادی دارد.

کمک به تصمیم‌گیری درمانی: نتیجه اسکن استخوان مستقیماً روی تصمیم‌های درمانی تاثیر می‌گذارد. اگر اسکن نشان دهد که متاستاز در یک نقطه خاص پیشرفت کرده، پزشک ممکن است پرتودرمانی موضعی را اضافه کند یا داروی درمانی را تغییر دهد.

یک نکته مهم این است که بعد از درمان، ممکن است اسکن برای مدتی همچنان فعالیت بالا نشان دهد. این به خاطر ترمیم استخوان‌هاست و لزوماً به معنای ادامه بیماری نیست. پزشک با توجه به زمان‌بندی و سایر آزمایش‌ها این حالت را از پیشرفت بیماری تشخیص می‌دهد.

بهترین مرکز اسکن هسته ای در تهران

بیشتر بدانید: اسکن استخوان کجا انجام میشود | 20 مرکز معتبر تهران

آمادگی قبل از اسکن هسته ای استخوان

اسکن هسته‌ ای استخوان نیاز به آمادگی خاص و پیچیده‌ای ندارد، اما رعایت چند نکته ساده قبل از انجام آن مهم است تا نتیجه اسکن دقیق‌تر باشد و روز اسکن با مشکل روبرو نشوید.

اطلاع‌رسانی به پزشک: قبل از اسکن باید پزشک را از چند موضوع مطلع کنید. اگر باردار هستید یا احتمال بارداری دارید حتماً بگویید، چون اسکن برای جنین مناسب نیست. اگر شیر می‌دهید باید برای چند ساعت شیردهی را قطع کنید. همچنین اگر در چند روز گذشته آزمایش یا تصویربرداری دیگری با ماده حاجب داشته‌اید، پزشک باید بداند. داروهایی که مصرف می‌کنید را هم اطلاع دهید، چون برخی داروها ممکن است روی نتیجه اسکن تاثیر بگذارند.

تغذیه و نوشیدنی:برخلاف برخی آزمایش‌های دیگر، اسکن استخوان معمولاً نیاز به ناشتا بودن ندارد و می‌توانید قبل از آن غذا بخورید. اما نوشیدن آب زیاد توصیه می‌شود، هم قبل از اسکن و هم بعد از آن، تا ماده رادیواکتیو سریع‌تر از بدن خارج شود.

روز اسکن:لباس راحت و گشاد بپوشید و تا حد امکان زیورآلات و اشیاء فلزی را در خانه بگذارید. اسکن در دو مرحله انجام می‌شود؛ ابتدا ماده رادیواکتیو تزریق می‌شود و بعد باید حدود دو تا چهار ساعت صبر کنید تا ماده در استخوان‌ها جذب شود، سپس تصویربرداری شروع می‌شود. بهتر است یک نفر همراه داشته باشید، چون کل فرآیند ممکن است چند ساعت طول بکشد.

داروها:در اکثر موارد نیازی به قطع داروهای روزانه نیست، اما پزشک در صورت لزوم به شما می‌گوید که آیا داروی خاصی را باید موقتاً قطع کنید یا نه. این تصمیم را خودسرانه نگیرید.

بعد از تزریق ماده رادیواکتیو:در فاصله بین تزریق و شروع اسکن، آب زیاد بنوشید و چند بار به دستشویی بروید تا ماده اضافی از بدن خارج شود و تصویر اسکن واضح‌تر باشد. از نزدیک شدن طولانی به کودکان و زنان باردار در این فاصله خودداری کنید.

فیلم اسکن استخوان کل بدن

در این ویدیو می‌توانید مراحل واقعی انجام اسکن هسته‌ ای استخوان را از نزدیک ببینید؛ از لحظه دراز کشیدن بیمار روی تخت تا حرکت آرام دستگاه روی بدن برای تصویربرداری از کل اسکلت.

بیشتر بدانید: هزینه اسکن استخوان در مراکز خصوصی و دولتی

بعد از اسکن استخوان چی بخوریم

بعد از اسکن هسته‌ ای استخوان، هدف اصلی این است که ماده رادیواکتیو هرچه سریع‌تر از بدن خارج شود. رژیم غذایی خاص و سختی وجود ندارد، اما رعایت چند نکته ساده کمک زیادی می‌کند.

آب و نوشیدنی:مهم‌ترین کار بعد از اسکن نوشیدن آب زیاد است. توصیه می‌شود در چند ساعت اول بعد از اسکن حداقل هشت تا ده لیوان آب بنوشید. آب‌میوه طبیعی و دمنوش‌های گیاهی هم گزینه‌های خوبی هستند. هر چه بیشتر بنوشید و بیشتر به دستشویی بروید، ماده رادیواکتیو سریع‌تر از بدن خارج می‌شود.

غذا:محدودیت غذایی خاصی بعد از اسکن وجود ندارد و می‌توانید غذای معمول خود را بخورید. اما بهتر است وعده غذایی سبک و راحتی مثل سوپ، برنج یا سبزیجات پخته میل کنید، چون برخی افراد بعد از اسکن کمی احساس ضعف یا ناراحتی معده دارند. از غذاهای سنگین و چرب در چند ساعت اول خودداری کنید.

چه چیزهایی را کمتر بخوریم:در روز اسکن و روز بعد از آن مصرف چای و قهوه زیاد را محدود کنید، چون کافئین ادرارآور است اما می‌تواند باعث کم‌آبی بدن شود. نوشیدنی‌های گازدار و الکل هم توصیه نمی‌شوند.

جمع بندی

اسکن هسته‌ای استخوان ابزار ارزشمندی در مسیر تشخیص و پیگیری سرطان است، اما نقطه پایان نیست. این روش می‌تواند مشکلات استخوانی را زودتر از سایر روش‌ها شناسایی کند و در کنار آزمایش‌های تکمیلی به پزشک کمک کند تا بهترین تصمیم درمانی را بگیرد.

تشخیص قطعی همیشه نیاز به بررسی‌های بیشتر و نظر پزشک دارد. اگر اسکن استخوان برای شما تجویز شده یا نتیجه آن نگران‌کننده به نظر می‌رسد، آرامش خود را حفظ کنید، مراحل را با پزشک معالج پیش ببرید و هیچ نتیجه‌ای را به تنهایی تفسیر نکنید.

سوالات متداول